Günümüzün 4 Trend Beslenme Biçiminden Hangisi Size Göre?

Günümüzün 4 Trend Beslenme Biçiminden Hangisi Size Göre?

2021-12-03 19:53:23

Paketli gıdaların içeriği ve ev yapımı gıdaların hijyen ya da saklama koşullarına dair kaygılar, insanları bir çeşit beslenme çelişkisine sokuyor. Diğer yandan formda tutan ama sürdürülebilir de olan beslenme biçimleri keşfetme isteğine güzel yaşlanma sırları arayışı da eklenince günümüz şehir insanı, beslenme konusunu farklı açılardan sorguluyor ve yeni formüller arıyor. Gıda bilimine göre insanlığın besinlere ulaşma konusunda en fazla bolluk içinde olduğu yüzyılda yaşıyoruz. Dünyanın diğer ucundaki besinlere de ulaşabildiğimiz zengin çeşitlilik, güzel. Peki, her şeyi yemek mi yoksa belirli bir plana göre beslenmek mi daha doğru? İşte tam da bu noktada yaklaşık 50 yıldır yapılan farklı çalışmalar ve bu çalışmaların ortaya koyduğu onlarca farklı beslenme trendi var. Daha iyi yaşlanmak, daha uzun ömürlü olmak ya da yaşadığı dünyaya saygılı olmak isteğiyle başlayan ve belirli bir yaşam tarzına da işaret eden beslenme trendlerinden bazıları çok geniş kitlelerce benimseniyor. İşte o çok kabul gören çok popüler beslenme trendlerinden 4’ünü sizin için araştırdık. Günümüzde en çok tercih edilen 4 popüler beslenme biçimini ve bu beslenme biçimlerine ait diyetlerin neleri kapsadığına ve altında yatan yaşam felsefesine birlikte bakalım.


Beslenme Çeşitleri
Vegan, vejetaryen, pesketaryen, paleo diyeti, glutensiz beslenme derken liste uzayıp gidiyor. Sağlıklı beslenme trendleri olarak da adlandırılan bu özel beslenme formülleri; çoğu zaman içinde bir felsefeyi de barındırıyor ve bazı besinleri tüketmemeye odaklanıyor. En yaygın 4 trend beslenme biçimini akademik çalışmalar ışığında tanıyalım ve ardından bu beslenme biçimlerine uygun menülere örnekler verelim.

  • Vegan Beslenme
    Beslenme trendleri denilince ilk akla gelenlerden biri vegan beslenme biçimi. Veganlık, içinde hayvan haklarına saygı duyarlılığını barındıran ve formda kalmaya da odaklanan bir beslenme trendi. İlk kez 1950’lerde başlayan bu trend, bugün çok yaygın bir beslenme kültürüne dönüştü. Artan vegan sayısına istinaden restoranların çoğunda vegan menüler sunuluyor. Hatta tamamen veganlar için restoranlar bile var. Özellikle ünlü kişilerin ya da popüler kültürün bu beslenme türüne yönelmesi de vegan beslenme ya da vegan diyeti gibi kavramların şehir hayatının popüler kavramları haline gelmesine neden oldu. Peki, aslında veganlık nedir ve kimlere vegan denir?
    Vegan olduğunuza emin misiniz?
    Trend bir terim olması vegan olmayı popüler kılıyor. Ancak pek çok insan, bu beslenme şeklini tam olarak anlamadan vegan olduğunu ya da vegan beslenmeyi tercih ettiğini belirtiyor. Peki, gerçekte kime vegan denir? Bilmelisiniz ki; vegan beslenmede sadece bir beslenme diyeti söz konusu deği. Burada hayvansal gıdalar gibi hayvansal diğer ürünler de reddediliyor. Hayvanların yaşam hakkına müdahale edemeyeceğimiz felsefesi ile hayvansal menşeli ilaçlar, makyaj malzemeleri, bal, sığır jelatini, deri ve hayvan postundan giysiler de kullanılmıyor.
  • Vejeteryan Beslenme
    Yukarıda vegan beslenme hakkında bilgi verdik. Pek çok kişi, vegan beslenmek ile vejeteryan beslenmek arasında bir farklılık olmadığını ve bu iki terimin birbiri yerine kullanıldığını var sayıyor. Oysa veganlarla vejeteryanlar arasında fark var. Veganlık, bir yaşam tarzıdır. Hayvanlardan yararlanmaya karşı çıkar. Dolayısıyla hayvansal olan her şeyi reddeder ve hayvan refahı veganlar için önemli bir konudur. Veganlar hiçbir hayvansal kaynaklı gıda tüketmeyip sadece bitkisel gıdalarla beslenmektedirler. Bal, jelatin, jelatin içeren ilaçlar, ipek giysi, kürk ve deri giysi de reddedilir. Vejeteryanlar ise hayvansal olanı reddetmeyi beslenme ile sınırlı kılar ve bazen sadece kırmızı eti tüketmez. Vejeteryanlar kendi içinde farklılık gösteren beslenme biçimlerine ayrılıyor. Bunları da ele alalım...

    • Lakto Vejetaryenlik
      Bu tip diyette et, balık, kümes hayvanları ve yumurta tüketilmiyor ama süt, hayvana zarar vermediği ve sürdürülebilirlik açısından değerlendirildiğinde sürdürülebilir bir ürün olduğu için alınıyor. Süt ve meyvelerin bir arada besleyici olduğu kadar lezzetli de olduğu sağlıklı smoothie çeşitleri lakto vejetaryenler için harika menüler sunuyor.
  •  
    • Laktova Vejetaryenlik
      Süt ve yumurta tüketilirken kırmızı et, tavuk eti, balık eti ve bunlardan üretilen diğer ürünler hiçbir şekilde tüketilmiyor. Günümüzde en sık uygulanan vejetaryen beslenme şeklidir. Yumurta ve sütün verdiği proteini kullanarak sebze, meyve ve tahılların enerjisi ile besleyici olduğu kadar lezzetli menüler hazırlamak mümkün.
  •  
    • Polo Vejetaryenlik
      Bu diyette kırmızı et kesinlikle tüketilmiyorken tavuk, hindi gibi kümes hayvanları tüketiliyor. Yumurta ve süt de polo vejetaryen diyetinde var.
  •  
    • Pesko Vejetaryenlik
      İtalyanca “balık” anlamına gelen “pesco” kelimesinden türeyen bu beslenme şeklinde balık / su ürünleri dışında hayvansal gıda tüketimi yok. Tütsülenmiş balık, buğulanmış balık, ızgara balık ve diğer su ürünlerinin farklı pişirilmiş hallerini sebze ve tahıllarla birlikte kombine ederek harika pesko vejetaryen menüleri tasarlamak mümkün.
  •  
    • Semi Vejetaryenlik
      Vejeteryan beslenme çeşitlerinden biri olan semi vejeteryanlıkta kırmızı et dışında tüm hayvansal ürünler tüketiliyor.
  •  
    • Zen Makrobiyotiklik
      Tahıl ve baklagillerin ana besin olduğu bunlara işlenmemiş sebze ve meyvenin belirli bir ölçüde eşlik ettiği bir beslenme biçimidir. zen makrobiyortikleri az ve uzun süreli çiğneme eylemi ile tüketime inanırlar.
      İşlenmemiş yani cilalanmamış pirinç ile hazırlanan pilavın üzerine haşlanmış barbunya ekledikten sonra yanına mevsim yeşilliklerinden bir salata ve haşlanmış kök sebzelerle enfes bir zen makrobiyotik menü sunabilirsiniz. Bu tabakta biraz közde pişmiş soyulmuş kestane de olabilir.
  •  
    • Fruvitarianlar veya Früitistler
      Bu beslenme türünde sadece çiğ meyve tüketimi söz konusudur. Sebze, hayvansal gıda ve tahıl tüketilmez. Ekşi elma, havuç dilimleri ile tokluk ve şeftali dilimleri ile ferahlık sağlayacağınız meyve tabağına vişne suyu ile sos dökerek enfes bir sunum elde edebilirsiniz.
  •  
    • Ravistler
      Pişmemiş sebze ve meyveden başka bir şey yemezler. Blendera atacağınız 1 orta boy havuç ve bir tutam maydanoz yaprağından elde edeceğiniz enfes karışıma küp şeklinde doğranmış ekşi elma taneleri ekleyerek kaşık kaşık yenecek bir kahvaltılık hazırlamak mümkün.

  • Paleo Beslenme
    Vegan beslenme, vejeteryan beslenme yanında paleo beslenme de çok popüler. Peki, paleo beslenmek nasıl oluyor? İlk olarak 1850’lere ait kaynaklarda paleo diyeti için bilgilere rastlıyoruz. Ancak bu beslenme biçiminin popüler hale gelmesi Dr. ​​Loren Cordain tarafından yazılan Paleo Diyeti adlı kitapla başlıyor. Doktor Cordain, paleontolojik dönem insanının beslenme alışkanlığını izlemeyi öneriyor. “İlk insanlar ne yiyorsa onu yemeliyiz” diyor. Mağaralarda yaşayan atalarımız gibi beslenmenin bizim fizyolojimiz için en doğrusu olduğunu savunan paleolitik beslenme, giderek daha fazla insan tarafından benimseniyor. Peki, paleolitik çağda insanlar ne yiyordu? Yapraklar, böcekler, orman meyveleri, çiğ et ve çiğ balık. Besinlerin içindeki doğal tuz ve yağ dışında yağ da tüketmiyorlardı. Özetle paleo beslenme nedir, sorusunun yanıtı ilk insanlar ne yiyorsa onu yemek.

    Av etlerini pişirmeden ve yanında taze yeşillik yaprakları ile sunabileceğiniz bir paleo menüsü hazırlayabilirsiniz. Hatta tabakta biraz kavrulmamış fındık veya fıstık da olabilir.

  • Pesketaryen Beslenme
    Çok trend bir beslenme türü olan pesketaryen beslenme nedir, konusu da önemli. İtalyanca “pesce” kelimesi yani “balık” kelimesinden türeyen pesketaryen diyet, balığı diğer et türlerinden ayrı tutarak tüketen bir temaya sahip. Yani pesketaryen beslenme şeklinde kırmızı et ve tavuk tüketilmezken balık tüketiliyor. Balık, deniz ürünleri ve sebze ve meyve tüketimine odaklanan pesketaryen beslenme listesi, iştah açıcı menüler sunabiliyor. Pesketaryen diyet listesinde deniz ürünleri, bolca sebze ve meyve yanında %25 oranında tahıl da görüyoruz.

    Izgara balık, bol yeşillik içeren bir salata ve enfes bir dilim ekmek ile doyurucu bir pesketaryen menüsü hazırlanabilir. Elbette menüyü yaratıcı dokunuşlarla daha çekici kılmak da mümkün.

    Günümüz beslenme trendleri, bu saydıklarımızla sınırlı değil. Çok sayıda farklı beslenme biçimi var ve giderek de çeşitlenen diyet seçenekleri ile karşılaşıyoruz. Alınan besinin türü kadar beslenme saatleri konusunda ya da besinlerin kaynağı konusunda da çeşitlenmeye rastlıyoruz. Ancak yaşadığımız zamanın en trend 4 beslenme biçimi veganlık, vejeteryanlık, paleo beslenme ve pesketaryen beslenme şeklinde özetlenebilir…


Kaynaklar
Buse Nur Taşçı ve Halime Alp, Vegan Beslenme, 11. Gıda Mühendisliği Öğrenci Kongresi - Konya.
Gökçen, M., Aksoy, Y., & Ateş Özcan, Vegan Beslenme Tarzına Genel Bakış, Sağlık Ve Yaşam Bilimleri Dergisi, 1(2), 50-54.
Paleo Diyet e-kitap.
Healthline.com, Pesketeryan Diyet.