Füzyon Mutfak Nedir?

Füzyon Mutfak Nedir?

2021-12-10 10:36:03

Günümüzde birçok alanda sınırlar kalktı. Yerel olan her şey aynı zamanda global dünyanın bir parçası. Artık geleneksel ile modern birçok alanda birlikte harmanlanıyor. Modaya, mekanlara, mutfaklara ve daha pek çok alana yansıyan bu durumun ortaya çıkardığı farklı akımlar var. Füzyon mutfak bu akımlar içinde son dönemde oldukça ilgi çekiyor. Füzyon mutfağı yemekleri alışılmışın dışında lezzetler sunuyor. Peki aslında kavram olarak çok da yeni olmayan füzyon mutfağı nedir? Alışılmışın dışında tabaklar ve şaşırtıcı lezzetler sunan füzyon mutfak hakkında merak edilenleri ve mutfak akımları arasındaki yerini bu yazımızda sizler için inceledik.

Günümüzde her şey çok hızlı ortaya çıkıyor, gelişiyor, tüketiliyor, evriliyor ve bazen de yok oluyor. Değişim, gelişim ve yenilikler; hayatlara pek çok alandan dokunuyor. Uçsuz bucaksız olan yemek dünyası da dünyanın gelişimi ile paralel şekilde ilerliyor. İnsanlar; internet ve teknoloji sayesinde Afrika kabilelerinde yüzyıllardır yapılan yemekleri de görebiliyor, Fransız mutfağının en sevilen yemeğinin yapılışına da tanık olabiliyor. Büyük dünyanın sanal olarak da olsa küçülmesi, insanların yaratıcılıklarının da yardımı ile yemeklere yansıyor. Yemeğin küresel hale gelmesi ile kültürler aynı tabakta sentezleniyor. Bunların en çarpıcı örnekleri de füzyon mutfak sayesinde insanlara sunuluyor. En iyi füzyon mutfağı hangisi karar vermek zor ancak füzyon mutfağına geniş bir pencereden bakmak mümkün!

Füzyon Mutfak

Aslında bir fizik terimi olan füzyon; iki hafif elementin birleşerek tek bir ağır element oluşturmasıdır. Füzyon mutfağının ismi de bu birleşmeden esinlenilerek verilmiştir. Füzyon mutfağında; farklı mutfak gelenekleri tek bir tabakta birleştiriliyor. Füzyon mutfak özellikleri incelendiğinde bu detay, hemen öne çıkıyor. Farklı mutfaklar, farklı gelenekler bir araya geliyor ancak hiçbirinin bir diğerinin önüne geçmemesi gerekiyor.

Füzyon mutfağı; değişken tekniklerle dünyadaki farklı yemek kavramlarını sentezliyor ve bu sayede yeni lezzetler yaratıyor. Füzyon mutfağı, yöntem açısından 3 kategoriye ayırmak mümkün.

  • Farklı kültürlerden ama yakın bölgelerdeki yiyeceklerin tek tabakta bir araya getirilmesi.
  • Eklektik ismi verilen bu teknik ile bir kültürün yemeği farklı bir kültürün araçları ve teknikleri kullanılarak hazırlanılıyor.
  • Son teknikte; kültür ayrımı yapılmıyor. Herhangi bir mutfak farklı bir mutfak ile baskın bir taraf olmadan birleştiriliyor.

Füzyon mutfağı tarihi yüzyıllar öncesine dayanıyor ancak modern füzyon mutfağı ilk olarak 1980 senesinde ortaya çıktı. “Yeni dünya mutfağının kurucu babası” olarak da tanınan Amerikalı şef Norman Van Aken; yemeklerinde batı ile uzakdoğunun teknik ve malzemelerini birleştirdi. Van Aken, ilerleyen dönemlerde Kuzey, Güney ve Orta Amerika mutfaklarını da harmanlayarak yenilikçi yemeklere imza attı. Füzyon mutfağında her şeyi karıştırmak mümkün! Bu yeniliğe son derece açık olan mutfak sayesinde; son derece özgün lezzetler çıkıyor ortaya. Yerel ya da unutulmaya yüz tutmuş kültürler füzyon mutfak ile beynelmilel nitelikler kazanıyor. Farklı lezzetler arayan tüketicilere sunulan küresel yemek alternatifleri sınır tanımıyor. Füzyon mutfağı örneklerinden bazılarını yazalım:

  • Michelin yıldızlı Fransız şef Thierry Voisin, Japonya'da yaşıyor. Voisin’in imza yemeği füzyon mutfaktan; sığır yanağı ve soya soslu Fransız yahnisi 'pot-au-feu'!
  • Kanada’da 1993 senesinden beri çok sevilen lezzet; suşi pizza.
  • Özellikle Los Angeles’ta Meksika mutfağının geleneksel yemeği olan burrito, Kore mutfağının demirbaşlarından olan kimchi ile servis ediliyor.

Türkiye’de Füzyon Mutfak

Türk mutfağının genel ve kültürel özellikleri sayesinde, 3 teknik de kolaylıkla uygulanabiliyor. Son dönemde yetişen şefler; hem yerel hem de geleneksel yemeklere sahip çıkıyor. Bunun yanı sıra dünya mutfaklarına ve yeniliklere de açık olan bu şeflerin, Türk mutfağını geliştirme kaygıları, yaratıcı reçeteleri de beraberinde getiriyor. İnternetin yaygın kullanımı ve sosyal medya platformları sayesinde bu yeni reçeteler ve denemeler daha çok kişiye ulaşıyor. Bu da füzyon mutfağına ve Türk füzyon mutfağına olan ilgiyi arttırıyor. Türk füzyon mutfağı için de akla gelen ilk örnek; Türk mutfağı ile Fransız mutfağının birleştirilmesi ile ortaya çıkan; patlıcan beğendili sufle.

Füzyon mutfağı yemeği hazırlayan şef için oldukça cazip ve eğlenceli olsa da yiyenler için her zaman aynı oranda cazip olmuyor. Malzemelerin alışılmışın çok dışında birleştirilmesi ile ortaya çıkan yemekler, radikal lezzetler arayanları bile şaşırtabiliyor. Bunun yanı sıra basit bir dokunuşla evde de füzyon mutfağı yapmak mümkün! Ege’nin zeytinyağında sotelediğiniz köyünüzün tavuğuna, bir Güneydoğu Asya baharatı olan köri ilave ettiğinizde füzyon mutfağına göz kırpmış oluyorsunuz.

Füzyon Mutfağı Ve Osmanlı

Füzyon mutfağından bahsederken Osmanlı saray mutfağından bahsetmiyor olmak büyük haksızlık olur. 6 yüzyıl boyunca varlık gösteren Osmanlı Devleti, birçok medeniyeti içinde barındırdı. Hakimiyet alanı Asya’dan Afrika’ya kadar uzanıyordu. Kendi mutfak kültürüne sahip olan birçok millet Osmanlı topraklarında bir araya gelmişti. Farklı kültürlerin bir mozaiği olan Osmanlı, bir yandan kendi kültürünü korurken bir yandan da mutfağında bu kültürleri harmanlamayı başardı.

Osmanlı mutfağı, füzyon mutfak örneklerinin ilk sırasında yer alıyor. Mısır’dan gelen baharat çeşitleri Osmanlı saray mutfağında sıklıkla kullanılırdı. 19. yüzyıl başlarında Amerika’dan gelen domates ile tanışan Osmanlı mutfağında, kuru yemiş ve kuru meyvelerin yerini domates ve salça aldı. Osmanlı mutfağının füzyon mutfak çerçevesinde değerlendirilebilecek yemeklerinden bazıları; safran ve tarçınlı balık çorbası, Özbek pilavı, domatesli kızartma yahni, hindi dolması, soğan üstü çılbır, kabak kıstırma, kavun baklavası ve fasulye mücveridir. Osmanlı saray mutfağının aşçıları tariflerini gizlerlerdi, bu sebeple günümüze çok da fazla ulaşan tarif yok.

Özetle; etkileşim içinde olunan kültürlerin, mutfağa dair uygulamaları Osmanlı mutfağında sıklıkla yer almış. Farklı ülkelerin coğrafyasına ait gıdalar saray mutfağında kullanılmış ve birçok yemeğe etki etmiş. Bu bağlamda Osmanlı mutfağı, füzyon mutfak gerekliliklerini yerine getirmiş görünüyor.


Yüzyıllardır farklı kıtaların bulunması, insanların göçleri, fetihler ve daha pek çok sebeple kültürler ve insanlar etkileşimde bulunmuşlar. Dolayısı ile de ismi henüz o zaman konmamış olsa da füzyon mutfaklar oluşturmuşlar ve ortaya çıkan sentezlerden farklı mutfaklar doğmuş. Günümüzde seyahatlerin kolaylaşması ile kültürülen etkileşimler daha da hızlı hale geldi. İnsanlar gezdikleri yerlerde deneyimledikleri tatları evlerinde elde etmeye çalışırken, füzyon mutfak denemeler yapıyorlar. Şefler doğdukları ülkelerin geleneklerini çalıştıkları ülkelere taşıyor ve ortaya; önce görüntüsüne sonra da lezzetine hayran bırakan, ustalık eseri yemekler çıkarıyorlar. Gastronominin akımlarından bazıları zaman içinde ortadan kalkabilir ya da tercih edilmeyebilir ancak füzyon mutfak insanlık tarihi yazılmaya devam ettikçe, ortada olacak gibi görünüyor.

  • Kaynaklar:
    Uluslararası Sosyal Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi (JSHSR) 6(43):3045-3053 / Akdeniz Üniversitesi Abdullah Tarınç
  • KIRIM, A. (2005, 12 Haziran). Füzyon bütçesi bize ne kadar uyar? www.hurriyet.com.tr/fuzyon-mutfagi-nedir-bize-ne-kadar-uyar-38739240
  • SARIOĞLAN, M. (2014). Füzyon Mutfağı Eğitimi ve Moleküler Gastronomi Eğitimi ile İlişkisi, International Journal on New Trends in Education and Its Implications, 5(3), 64-70.
  • Osmanlı ve Türk Mutfağı Dünya Gönül Elçisi Koord. Has Aşçıbaşı Ahmet Özdemir